ธุรกิจและการเงิน

ความคิดสร้างสรรค์

Published 2 ต.ค. 2018

By ประเสริฐ เอี่ยมรุ่งโรจน์ (แกะดำทำธุรกิจ)

Creative-thinking-biz-buzz-Rabbit-Today-banner

อะไรคือความหมายของความคิดสร้างสรรค์ในบริบทของธุรกิจ

มันไม่ได้หมายถึงความสามารถเชิงศิลปะ หรือความคิดสร้างสรรค์ แต่มีความหมายง่ายๆ คือ ‘การสร้างคำตอบใหม่กับปัญหาเก่าที่มีผลลัพธ์ดีขึ้นกว่าเดิม’ 

ในโลกที่การแข่งขันสูงอย่างทุกวันนี้ผมมีความเชื่อว่า ความคิดสร้างสรรค์คือเครื่องมือสำคัญทำให้ผู้ประกอบการก้าวข้ามความผันผวนของโลกธุรกิจ เพืึ่อสร้างความกระจ่างของ ‘ความคิดสร้างสรรค์’ 

ผมขอเล่าเรื่องในวงการกรีฑาโลกในยุคต้นทศวรรษ 1960 สถิติโลกของวงการกระโดดสูงไม่ถูกทำลายเป็นเวลาหลายๆ ปี จนผู้เชี่ยวชาญสงสัยว่าอะไรคือต้นเหตุของปัญหานี้ ซึ่งไม่มีใครมีคำตอบ จนมีนักกรีฑาชาวอเมริกันชื่อ Dick Fosbury เขาบอกว่าง่ายนิดเดียว ปัญหามาจากการที่นักกรีฑาในสมัยนั้นกระโดดสูงข้ามไม้กีดขวางด้วยท่าเดียวกัน คือท่าหน้าคว่ำลงกับพื้น ด้วยท่านี้ ทำให้นักกรีฑาชักเท้าหลังข้ามไม้กีดขวางยากพอสมควร 

นี่เป็นที่มาที่ Dick Fosbury ประดิษฐ์ท่ากระโดดสูงใหม่ด้วยท่าหลังหันลงกับพื้น ด้วยท่านี้ถ้าเขาบิดตัวให้เหมือนกับนักโยคะ มันจะทำให้เขากระโดดได้สูงกว่าเดิม และเขาจะยกเท้าให้ข้ามไม้กีดขวางได้ง่ายขึ้น ในปี 1968 Dick Fosbury ทำลายสถิติโลกด้วยท่าใหม่นี้ด้วยสถิติ 2.24 เมตร และนี่คือความหมายของคำว่า ‘ความคิดสร้างสรรค์’

มันคือคำตอบใหม่กับปัญหาเก่าที่ทำให้เกิดผลลัพธ์ที่มหัศจรรย์ และนี่คือเครื่องมือที่ทรงพลังเมื่อนำมาใช้ในการแก้ปัญหาธุรกิจ มันจะช่วยผู้ประกอบการสร้างนวัตกรรมทำให้ธุรกิจหลุดจากการติดกับดักของวงจรการทำซ้ำ 

คำถามต่อมาคือ ความคิดสร้างสรรค์จะเกิดขึ้นได้อย่างไร จากประสบการณ์ผมมันมีวิธีง่ายๆ อยู่ 2 วิธีครับ วิธีแรกคือ ความสามารถของเราในการมองสิ่งที่คุ้นเคยเป็นเรื่องผิดปกติ ซึ่งจะทำอย่างนั้นได้เราต้องกล้าตั้งคำถามท้าทายสิ่งที่อยู่รอบตัวเรา ด้วยคำถามนี้จะทำให้เรามองเห็นความคุ้นเคยเป็นเรื่องผิดปกติ แล้วเกิดคำตอบใหม่ที่สร้างผลลัพธ์ดีกว่าเดิม 

ตัวอย่างเช่น ในห้องพักของโรงแรมจะมีตู้เย็นที่ตั้งไว้ในห้องพัก ซึ่งวงการโรงแรมมีศัพท์เฉพาะเรียกตู้เย็นใบนี้ว่า Mini Bar คำถามที่ผมถามคือ ผู้อ่านใช้บริการของ Mini Bar นี้มากน้อยเพียงไรเมื่อท่านเข้าพักในห้องพัก คำตอบจะเหมือนกันหมด คือใช้บริการน้อยมาก เพราะเครื่องดื่มที่ขายใน Mini Bar แพงมาก 

คำถามต่อมาที่ผมจะถามคือ แล้วรายได้กับค่าใช้จ่ายในการบริหาร Mini Bar มันคุ้มกันหรือไม่ คำตอบคือ ‘ไม่น่าจะคุ้มค่า’  ประเด็นคือ ถ้าผมบริหารโรงแรมแกะดำ Mini Bar ของผมจะให้บริการฟรีกับแขกที่เข้ามาพัก ผู้อ่านลองนึกอย่างนี้ครับ ว่าท่านจะดื่มเครื่องดื่มวันหนึ่งได้มากที่สุดสักกี่ขวด ถ้าให้ผมเดา อย่างมากก็เพียง 3-4 ขวด 

ต้นทุนของผมก็น่าจะเป็นเงินเพียงไม่ถึงร้อยบาท แต่สิ่งที่เป็นผลลัพธ์ตอบกลับมา คือแขกที่มาพักเมื่อกลับไปถึงบ้าน พวกเขาอาจจะแชร์ความเห็นของเขาในโลก Social Media ว่าโรงแรมแกะดำมีความพิเศษที่เครื่องดื่มใน Mini Bar ให้บริการโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย 

ประเด็นคือ ด้วยการลงทุนไม่ถึงร้อยบาท จะแปรเปลี่ยนเป็นพลังของการบอกต่อที่ดีกว่าโฆษณาเสียอีก และนี่คือพลังของความคิดสร้างสรรค์ที่เกิดจากการมองสิ่งที่คุ้นเคยเป็นเรื่องผิดปกติ

วิธีที่ 2 คือสมองของคนเรามีหน้าที่สะสมองค์ความรู้ในหมวดหมู่ต่างๆ และเมื่อถึงเวลาที่จะใช้ความคิดสร้างสรรรค์ เรานำองค์ความรู้ข้ามหมวดหมูู่มาใช้ในอีกหมวดหมู่หนึ่ง มันจะทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ทันที ผมเรียกความคิดสร้างสรรค์แบบนี้ว่า Cross Industry Learning 

ผมขอยกตัวอย่างเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจความหมายของ Cross Industry Learning สายการบินที่เป็นต้นแบบของ Low Cost Airline คือสายการบิน Southwest Airlines สายการบินนี้มีวิธีในการบริหารจัดการเครืึ่องบินง่ายๆ อยู่ประการหนึ่ง คือ เวลาเครื่องบินจอดที่สนามบิน ต้องจอดโดยใช้เวลาสั้นที่สุดในการบำรุงรักษาเครื่องบิน โดยทีมช่างกำหนดว่าให้เครื่องบิน จอดที่สนามบินเพียง 10 นาที 

การจอดเครื่องบินในเวลาที่สั้นมากจะทำให้เครื่องบินบินอยู่ตลอดเวลาเพื่อสร้างรายได้ เวลาที่จอด คือเวลาที่ทีมบำรุงรักษาต้องเติมน้ำมัน เอากระเป๋าของผู้โดยสารลง ในขณะที่เอากระเป๋าของผู้โดยสารใหม่ขึ้นเครื่อง คำถามคือ สายการบิน Southwest Airlines เทียบเคียงการบำรุงรักษาเครื่องบินกับวงการอะไรถึงทำให้พวกเขาใช้เวลาเพียง 10 นาที ในการ ดูแลเครื่องบิน

ท่านผู้อ่านลองนึกดูสิครับ มันมีอุตสาหกรรมอะไรที่ใช้เวลาในการบำรุงรักษาเครืึ่องโดยใช้เวลาน้อยที่สุด คำตอบคือรถ Formula One รถแข่งพวกนี้วิ่งเป็นร้อยๆ รอบในสนามแข่ง เมื่อถึงเวลารถเหล่านี้จะไปจอดที่จุดจอดเพื่อให้ทีมช่างมาดูแลตัวรถกับดูแลคนขับ และวิธีการบำรุงรัักษาคือทีมช่างจะมารุมที่ตัวรถ แต่ละคนทำหน้าที่ของตัวเอง และหน่วยของเวลาในการบำรุงรัักษารถ Formula One จะเป็นหน่วย ‘วินาที’ 

นี่คือต้นแบบที่ Southwest Airlines นำมาใช้การบำรุงรักษาเครื่องบินในฝูงบินตัวเอง ทำให้เกิดประสิทธิภาพใหม่ในการบริหารจัดการตารางบินที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน 

ผมมีความเห็นว่า ความคิดสร้างสรรค์เป็นสิ่งที่ทำได้ง่ายมาก จะทำอย่างนั้นได้เกิดจากการฝึกฝนเรื่องเล็กๆ 2-3 ประการ หนึ่ง เป็นคนขี้สงสัย กล้าตั้งคำถามที่ท้าทายโลก ช่างสังเกต สะสมและรวบรวมข้อมูล จัดหมวดหมู่ให้เป็นระเบียบ เมื่อถึงคราวที่จะใช้ความคิดสร้างสรรค์ ก็หยิบนำองค์ความรู้ในหมวดหมู่ที่ถูก 

ต้องมาแก้ปัญหาในอีกหมวดหมู่หนึ่ง 

คนที่จะเป็นคนที่มีความคิดสร้างสรรค์จึงต้องสะสมความรู้แบบ ‘ตลอดชีวิต’ ต้องเรียนรู้แบบไม่รู้จบ แล้วมันจะทำให้คุณมีกระเป๋าวิเศษขององค์ความรู้ที่ครบเครื่อง

ผมอยากจบบทความว่า ความคิดสร้างสรรค์ไม่ใช่เป็นพรสวรรค์ มันเป็นทักษะที่สามารถฝึกฝนแล้วพัฒนาให้เกิดขึ้นกับตัวเราได้ และผมคือตัวอย่างเล็กๆ ซึ่งพื้นเพผมเรียนจบมาทางวิศวกรรม ถูกฝึกให้เป็นคนคิดแบบมีตรรกะและเหตุผล 

ถ้าผมเปลี่ยนตัวเองมาพึ่งความคิดสร้างสรรค์เป็นเครืึ่องมือในการทำงานได้ คนทุกคนก็ทำได้เช่นเดียวกันครับ


AUTHOR :

ประเสริฐ เอี่ยมรุ่งโรจน์ (แกะดำทำธุรกิจ)
ประเสริฐ เอี่ยมรุ่งโรจน์ (แกะดำทำธุรกิจ)
เขาเป็นนักยุทธศาสตร์ทางธุรกิจที่ ‘คิดสวนทาง’ หลงใหลเรื่องนวัตกรรมกับเรื่อง disruption เขาใช้วิธีคิดนี้เป็นเครื่องมือสร้าง business transformation ให้องค์กรธุรกิจ ทำให้เกิดโมเดลพลิกองค์กรเป็น disruptor ที่เปล่งแสงแล้วเติบโตแบบก้าวกระโดด เขาเป็นเจ้าของเพจแกะดำทำธุรกิจ ติดตามบทความพลิกมุมคิดของเขาได้ในคอลัมน์ธุรกิจและการเงิน

Advertising