ธุรกิจและการเงิน

แก้ปวดขมับธุรกิจครอบครัว

Published 13 มี.ค. 2019

By ดร.เอกก์ ภทรธนกุล

family-owned-business-biz-buzz-Rabbit-Today-banner

การส่งต่อธุรกิจจากรุ่นสู่รุ่นเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ทั่วไป เพื่อให้ลูกหลานได้ต่อยอดความสำเร็จที่รุ่นพ่อแม่ก่อร่างสร้างมาให้ และดำรงความภูมิใจของครอบครัวไว้ให้ยาวนาน

น่าตกใจที่อัตราความสำเร็จของธุรกิจในรุ่นถัดๆ มากลับยากขึ้นเรื่อยๆ ยิ่งบริษัทใหญ่ยิ่งพบปัญหาได้ง่ายหากเมื่อเป็นธุรกิจของครอบครัว

ว่าแล้วจึงขอเล่าถึงปัญหาสำคัญที่ทำให้ท่านเจ้าของธุรกิจครอบครัวต้องกุมขมับมานักต่อนัก และจะได้นำเสนอแนวทางแก้ไขไว้สะกิดใจแด่ท่านด้วย

1. ปัญหาความสัมพันธ์ของครอบครัว

โดยปกติธุรกิจจะมีกฎเกณฑ์แข็งแรง ใครทำผิดก็ต้องรับโทษไปตามลำดับ เมื่อทำดีก็ได้รับความชอบ รางวี่รางวัลเป็นขั้นเป็นตอน

สำหรับครอบครัวแล้ว ความสัมพันธ์มีความลึกซึ้งและยากที่จะกำหนดกฎเกณฑ์ เช่น ลูกทุจริตก็ไม่สามารถไล่ออกได้สมใจนึกดังเช่นพนักงานปกติ หรือบางครั้งลูกหลานทำธุรกิจไม่มีกำไรก็ยังต้องยื่นซองโบนัสให้ด้วยความสิเน่หา ทั้งๆ ที่พนักงานทั่วไป ท่านใดทำงานผิดพลาดจนเกิดผลขาดทุน ก็อย่าหวังจะได้โบนัสเสียให้ยาก

ความสัมพันธ์ของคนในครอบครัวเช่นนี้ทำให้ระบบงานเสียกระบวนมานักต่อนัก

การทำธุรกิจครอบครัวให้สำเร็จระยะยาวจึงควรต้องมีการกำหนดธรรมนูญ หรือหลักการของสมาชิกในครอบครัวให้ชัด ไม่ปล่อยปละละเลย แก้ไขปัญหาเป็นกรณี ขายผ้าเอาหน้ารอดเป็นอันขาด

2. ขาดความรู้ใหม่ๆ

สมาชิกในครอบครัวเติบโตมาในสิ่งแวดล้อมที่คล้ายคลึงกัน รูปแบบวิธีคิดจึงไม่ต่างกันนัก ทำให้มุมมองมีจำกัด

นอกจากนั้น วัฒนธรรมการบริหารที่ไม่เป็นทางการของธุรกิจครอบครัวมักส่งผลให้ขาดกระบวนการฝึกอบรม เพิ่มพูนความรู้ที่เป็นทางการและเป็นระบบ

เมื่อรวมสองปัญหาเขาด้วยกันจึงเกิดข้อจำกัดด้านแนวคิดและความรู้ใหม่ๆ ซึ่งเป็นเรื่องที่จะสร้างอุปสรรคแก่ธุรกิจในยุคดิจิทัล ที่โลกเปลี่ยนแปลงไปเร็วอย่างมาก

ท่านเจ้าของธุรกิจครอบครัวจึงต้องหมั่นแสวงหาความรู้มุมมองใหม่จากการหาผู้บริหารมืออาชีพมาร่วมงาน หรือเข้าร่วมฝึกอบรมหลักสูตรต่างๆ ให้มากเพียงพอ ยิ่งในปัจจุบันมีหลักสูตรออนไลน์คุณภาพจำนวนมากที่สามารถเลือกเวลาเรียนได้ยืดหยุ่น ยิ่งเป็นโอกาสดีที่จะปิดจุดอ่อนนี้ได้

3. ติดความสำเร็จในอดีต

หลายครั้งที่ธุรกิจพบเรื่องที่ไม่ควรทำ มีสินค้าที่ควรเลิกขาย หรือมีแนวทางปฏิบัติบางอย่างที่ขาดประสิทธิภาพ แต่ก็ไม่สามารถยกเลิกได้เพราะติดกับเรื่องราวความสำเร็จในอดีตของครอบครัว

บ้างก็ต้องยอมผลิตสินค้าซึ่งคุณปู่หวงแหน แม้จะขายไม่ได้แล้ว บ้างก็ต้องคงกระบวนการผลิตแบบเดิมแม้จะมีเครื่องจักรที่ทำได้เหมือนกัน แต่คุ้มค่ากว่า เพราะติดที่คุณย่าคุณยายขอไว้

การติดกับเรื่องราวในอดีตแม้จะมีประโยชน์เชิงอารมณ์ แต่อาจขัดกับตัวเลขผลประกอบการและนำสู่ความล้มเหลวเชิงธุรกิจได้ การหมั่นตรวจสุขภาพธุรกิจโดยใช้มืออาชีพภายนอก เพื่อให้สามารถสมดุลเรื่องประโยชน์เชิงอารมณ์กับการอยู่รอดของธุรกิจ จึงเป็นแนวทางที่เจ้าของธุรกิจครอบครัวต้องทำสม่ำเสมอ อย่างน้อยสักปีละครั้ง

4. ไม่มีเกษียณ

เรื่องวางมือไม่ลงนี่เป็นปัญหาโลกแตกของธุรกิจครอบครัวมาหลายปีดีดัก

ต่างจากเจ้านายใหญ่บริษัทโดยทั่วไป ที่มีอายุเกษียณชัดเจน จึงมักวางแนวทางเชื่อมงานจากรุ่นสู่รุ่นได้ ส่วนเจ้านายที่จะขึ้นตำแหน่งใหม่ก็เห็นแสงสว่างปลายอุโมงค์ที่ตนจะได้กุมบังเหียน ใจก็ชื้น ทำงานมีกำลัง

ดังนั้น หากไม่กำหนดการเกษียณไว้ในธุรกิจครอบครัวให้ชัดเจน งานมักจะขาดการถ่ายโอนอย่างเหมาะสม แถมพลังใจในงานของลูกหลานก็ลดน้อยมอดลงเรื่อยๆ ด้วย

การตกลงเรื่องระบบกฎเกณฑ์ การแสวงหาความรู้ใหม่เสมอ การตรวจสุขภาพธุรกิจโดยมืออาชีพเป็นนิตย์ และการกำหนดอายุเกษียณ เป็น 4 แนวทางเส้นผมบังภูเขา ที่ธุรกิจครอบครัวทั้งหลายสามารถนำไปใช้แก้ปวดขมับได้ชะงัดนัก


AUTHOR :

ดร.เอกก์ ภทรธนกุล
ดร.เอกก์ ภทรธนกุล
ประธานหลักสูตรปริญญาโทด้านแบรนด์และการตลาด คณะบัญชีฯ จุฬาฯ และกูรูการตลาดที่ได้ชื่อว่ามีมุมมองลึกซึ้ง กลมกล่อม และล้ำยุค ติดตามอ่านเรื่องราวของเขาเป็นประจำทุกวันพฤหัสใน Rabbit Today กับคอลัมน์ธุรกิจและการเงิน

Advertising