พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒๕๖๒

แหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 10: 5 จังหวัดที่มีแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ จังหวัดละ 5 แหล่งน้ำ รวม 15 แหล่งน้ำ

Published 1 เม.ย. 2019

By Rabbit Today

holy-water-for-the-coronation-ceremony-2-coronation-Rabbit-Today-banner

จังหวัดจันทบุรี เชียงใหม่ นครนายก พัทลุง และสุโขทัย ล้วนมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของชาติ เช่น จันทบุรี คือเมืองที่เคยเป็นฐานพักทัพของพระยาวชิรปราการ หรือสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ก่อนจะกอบกู้บ้านเมืองได้สำเร็จ และสุโขทัยที่เคยเป็นอดีตราชธานีอันยิ่งใหญ่ ฯลฯ

แหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์จาก 5 จังหวัดนี้ ตั้งอยู่ในที่ใดบ้าง เรารวบรวมมาให้พร้อมคำอธิบาย

1. จันทบุรี 

สระแก้ว @อ.ท่าใหม่

มีตำนานเล่าว่ามีคนไปพบสระน้ำที่มีน้ำเต็มเปี่ยมและใสบริสุทธิ์แห่งหนึ่งในป่าทึบ ใกล้กับเขาสระแก้ว จนมีผู้คนนำน้ำไปอาบและดื่มกิน ทำให้มีกำลังวังชา จนเกิดศรัทธาในความศักดิ์สิทธิ์ต่อมาตั้งแต่ครั้งนั้นจนถึงปัจจุบัน  

ธารนารายณ์ @อ.เมืองจันทบุรี

เป็นแหล่งน้ำจากน้ำตกที่ไหลมาจากถ้ำในภูเขา เย็นฉ่ำ และใสสะอาดบริสุทธิ์ พระพาทสมเด็กพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยเสด็จประพาส และทรงสร้างเจดีย์ไว้ 1 องค์ น้ำจากแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้มีการนำไปใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกตั้งแต่รัชกาลที่ 5 เป็นต้นมา 

บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์วัดพลับ @ต.บางกระจับ อ.เมืองจันทบุรี

ตั้งอยู่ที่ ต.บางกระจับ คนในพื้นที่มักมีความศรัทธาในความศักดิ์สิทธิ์ นำน้ำไปทำน้ำพระพุทธมนต์ ใช้ในการรักษาโรคภัยไข้เจ็บ และใช้ในพิธีกรรมต่างๆ เสมอมา และเมื่อปี พ.ศ.2310 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชครั้งทรงเป็นพระยาวชิรปราการ ทรงนำทัพมาตั้งอยู่ที่วัดพลับแห่งนี้ และทรงนำน้ำในบ่อมาทำน้ำพระพุทธมนต์ ประพรมเหล่าทหารเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจก่อนเข้าตีเมืองจันทบูร จนได้รับชัยชนะ 

สถานที่ประกอบพิธีเสกน้ำ: พระอุโบสถวัดพลับ อ.เมืองจันทบุรี

2. เชียงใหม่

บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์วัดบุพพาราม @วัดบุพพาราม อ.เมืองเชียงใหม่

วัดบุพพาราม แปลว่า พระอารามตะวันออก เป็นวัดเก่าแก่ที่มีบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่ใช้สรงพระพบรมสารีริกธาตุ และเคยใช้เป็นน้ำสรง ทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ เมื่อ 5 ธันวาคม 2530 และทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เพื่อเป็นน้ำสรงอภิเษก ในพระราชพิธีออกมหาสมาคม เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ เมื่อ 5 ธันวาคม 2554

อ่างกาหลวง @อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ @อ.จอมทอง

เป็นแหล่งน้ำที่อยู่บนยอดสูงสุดของดอยอินทนนท์ หมู่ที่ 7 ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง ถือเป็นแหล่งน้ำที่อยู่สูงที่สุดในประเทศไทย โดยสูงจากระดับน้ำทะเล 2,556 เมตร เคยใช้ในการประกอบพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์ศักดิ์สิทธิ์ เพื่อทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ เมื่อ 5 ธันวาคม 2554 

ขุนน้ำแม่ปิง @บ้านเมืองนะ อ.เชียงดาว

ตั้งอยู่ในแนวตะเข็บชายแดนไทย-เมียนมาร์ ประมาณ 500 เมตร ในอดีต น้ำจากขุนน้ำแม่ปิงถูกใช้ในพิธีหลวงหลายครั้ง ซึ่งครั้งล่าสุดคือใช้ในการประกอบพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์ศักดิ์สิทธิ์ เพื่อทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 และเนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ เมื่อ 5 ธันวาคม 2554 

สถานที่ประกอบพิธีเสกน้ำ: พระวิหารวัดพระสิงห์ อ.เมืองเชียงใหม่

3. นครนายก

เขื่อนขุนด่านปราการชล @บ้านท่าด่าน ต.หินตั้ง อ.เมืองนครนายก

เป็นแหล่งน้ำแห่งใหม่ ที่จะใช้ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเป็นครั้งแรก เขื่อนแห่งนี้เป็นเขื่อนคอนกรีตบดอักที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เกิดจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 เพื่อสร้างแหล่งกักเก็บน้ำ และเพื่อแก้ไขปัญหาอุทกภัยในช่วงฤดูฝน

บ่อน้ำทิพย์ @เมืองโบราณดงละคร อ.เมืองนครนายก

เป็นบ่อน้ำที่มีอยู่มาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12-18 พิจารณาประกอบจากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ได้รับอิทธิพลจากทวารวดีและขอม น้ำจากบ่อนี้ เคยใช้ในพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์ ทูลเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ เมื่อ 5 ธันวาคม 2542

บึงพระอาจารย์ @อ.องครักษ์

แม่น้ำบางปะกง เป็นหนึ่งแหล่งน้ำทั้ง 5 ในเบญจสุทธคงคา โดยนำน้ำจากบ่อน้ำบึงพระอาจารย์ ที่ใช้ในการพระราชพิธีต่างๆ ตั้งแต่ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นจนถึงปัจจุบัน เป็นแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์เป็นอย่างยิ่ง 

สถานที่ประกอบพิธีเสกน้ำ: พระอุโบสถวัดอุดมธานี อ.เมืองนครนายก

4. พัทลุง

สระน้ำศักดิ์สิทธิ์วัดดอนศาลา @อ.ควนขนุน

เป็นสระน้ำโบราณ ที่พระครูสังขวิจารณ์ ฉัททันบรรพต แห่งสำนักวัดเขาอ้อ เป็นเจ้าอาวาส มีการน้ำน้ำจากสระน้ำแห่งนี้มาทำน้ำพระพุทธมนต์ ชาวบ้านจึงเชื่อกันว่าที่นี่เป็นแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์

ถ้ำน้ำบนหุบเขาชัยบุรี @เขตวนอุทยานเมืองเก่าชัยบุรี อ.เมืองพัทลุง

เป็นน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่ภายในถ้ำบนหุบเขา ที่ชาวบ้านเชื่อว่าเป็นที่อยู่ของคนธรรพ์หรือชาวสวรรค์จำพวกหนึ่ง แหล่งน้ำแห่งนี้มีความสูงจากระดับพื้นดิน 215 เมตร มีทางเข้าที่ลอดได้ทีละคน เมื่อเข้าไปแล้วจะพบกับห้องโถง 3 ชั้นที่มืดสนิท ซึ่งแหล่งน้ำนี้เป็นน้ำใสบริสุทธิ์ที่หยดลงมาจากเพดานถ้ำในโถงที่ 2 ที่อยู่สูงขึ้นไปอีก 5 เมตร

บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์พระบรมธาตุเขียนบางแก้ว @อ.เขาชัยสน

สันนิษฐานว่าสร้างมาในสมัยเดียวกับการสร้างพระเจดีย์ เมื่อปี พ.ศ.1475-1482 เคยนำน้ำมาประกอบพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยามาตั้งแต่ครั้งอดีต และยังมีร่องรอยของวิหารถือน้ำพิพัฒน์สัตยาอยู่ใกล้เคียงกับบ่อน้ำแห่งนี้ด้วย 

สถานที่ประกอบพิธีเสกน้ำ: พระอุโบสถวัดคูหาสวรรค์ อ.เมืองพัทลุง

5. สุโขทัย

บ่อแก้ว @วัดเขาอินทร์ อ.ศรีสัชนาลัย

บ่อแก้ว เป็นบ่อน้ำโบราณที่ตั้งอยู่ภายในบริเวณพื้นที่โบราณสถานวัดเขาอินทร์ มีลักษณะเป็นบ่อน้ำรูปวงกลมที่เจาะลึกลงไปในชั้นดินดาน แล้วก่อผนังและขอบบ่อด้วยก้อนศิลาแลง กรมศิลปากรได้กำหนดขอบเขตเป็นพื้นที่โบราณสถานของชาติโดยประกาศลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ.2500 ในอดีตมีการนำน้ำจากแหล่งนี้ไปเป็นส่วนหนึ่งในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกด้วย

บ่อทอง @อ.ศรีสัชนาลัย

บ่อทอง เป็นบ่อรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีผนังบ่อก่อด้วยหินศิลาแลง ตั้งอยู่ไม่ไกลจากบ่อแก้ว ซึ่งอยู่ในพื้นที่โบราณสถานวัดเขาอินทร์ ที่มาของชื่อ บ่อทอง เนื่องจากน้ำในบ่อจะมีสีเหลืองเนื่องจากมีตะกอนแร่เหล็กเจืออยู่ ชาวบ้านเชื่อว่าทั้งบ่อแก้วและบ่อทองนี้มีเทวดาอารักษ์ จึงมีความศักดิ์สิทธิ์ และมักจะใช้ประกอบพิธีต่างๆ มาตั้งแต่โบราณ

ตระพังทอง @อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ถ.จรดวิถีถ่อง อ.เมืองสุโขทัย

ตระพังทอง เป็นสระน้ำที่ขุดขึ้นตามคติความเชื่อแบบพุทธศาสนาจากลังกา เรียกว่า นทีสีมาหรืออุทกสีมา มีอุโบสถ (โบสถ์) ที่อยู่กลางสระน้ำ ที่ใช้ในความหมายของความบริสุทธ์ของขอบเขต ที่กันไว้เป็นเขตสำหรับให้พระสงฆ์ทำสังฆกรรม นอกจากนี้ในศิลาจารึกหลักที่ 1 หรือจารึกพ่อขุนรามคำแหงได้กล่าวถึงตะพังทองว่า กลางเมืองสุโขทัยนี้ มีน้ำตระพังโพยสีใสกินดี...ดั่งกินน้ำโขงเมื่อแล้ง อันแสดงถึงตระพังนี้เป็นแหล่งน้ำสำคัญในการอุปโภคบริโภคของคนสมัยสุโขทัย

สถานที่ประกอบพิธีเสกน้ำ: พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ อ.ศรีสัชนาลัย

แหล่งข้อมูล: ประมวลองค์ความรู้ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก กระทรวงวัฒนธรรม จัดพิมพ์เนื่องในมหามงคลการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562