King-Rama-I-III-Ccontribution-coronation-Rabbit-Today-banner

บ้านเมืองในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น เป็นยุคแห่งการฟื้นฟูราชอาณาจักร สร้างพระนคร ให้กลับมีความวิจิตร สง่างาม และเพียบพร้อม ด้วยพระราชนิเวศน์มณเฑียรสถาน และพระอาราม ดังเช่นสมัยกรุงศรีอยุธยา

รัชกาลที่ 1

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช มีพระราชดำริในการใช้ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาในการตั้งราชธานีใหม่ โปรดให้ขุดรากฐานก่อกำแพงรอบพระนคร และสร้างป้อมปราการ เช่น ป้อมพระกาฬ ไว้เป็นระยะ เพื่อความสะดวกและปลอดภัยของทั้งราษฎรและราชธานี 

และเพื่อให้การปกครองพระนครมีความมั่นคงและยุติธรรม จึงโปรดให้ประชุมชำระพระราชกำหนดบทพระอัยการที่มีในหอหลวงจากเมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยา จัดเป็นหมวดหมู่ เก็บไว้ที่ห้องเครื่อง หอหลวง และศาลหลวง โดยประทับตราพระราชสีห์ ตราพระคชสีห์ และตราบัวแก้ว เรียกกฎหมายฉบับนี้ว่า กฎหมายตราสามดวง 

นอกจากการก่อตั้งราชธานีในยุคที่บ้านเมืองยังไม่เรียบร้อยดีภายหลังสงคราม จะมีความสำคัญยิ่งแล้ว การฟื้นฟูในเรื่องพระศาสนาก็มีความสำคัญต่อขวัญและศีลธรรมอันดี รัชกาลที่ 1 จึงโปรดให้อาราธนาพระสงฆ์ชั้นพระราชาคณะ และราชบัณฑิตในราชธานี ประชุมทำการสังคายนาพระไตรปิฎก ณ วัดนิพพานาราม (ปัจจุบันคือวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ราชวรมหาวิหาร) เสร็จสิ้นในเวลา 5 เดือน แล้วโปรดให้จารึกลงลานไว้เป็นพระไตรปิฎกฉบับหลวงปิดทองทึบ เรียกว่า พระไตรปิฎกฉบับทอง เก็บรักษาไว้ในตู้มุกทรงมณฑปที่วิจิตรงดงาม 

รัชกาลที่ 2 

เป็นยุคแห่งความเจริญรุ่งเรืองของศิลปะและวรรณคดี ด้วยทรงเป็นอัครศิลปินและกวีเอก ทรงพระราชนิพนธ์บทละครเรื่องรามเกียรติ์ บทพระราชนิพนธ์ละครนอกเรื่อง สังข์ทอง บทพระราชนิพนธ์ละครในเรื่อง อิเหนา ฯลฯ เป็นยุคของการกำเนิดกวีคนสำคัญของชาติ เช่น ขุนสุนทรโวหาร หรือสุนทรภู่ รวมทั้งเป็นยุคแรกสร้างพระปรางค์วัดอรุณฯ อันเป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญของชาติจวบจนวันนี้ 

รัชกาลที่ 3

ด้วยน้ำพระราชหฤทัยที่ทรงห่วงใยทุกข์สุขของราษฎร ให้มีการร้องถวายฎีกาได้ทุกวัน โดยไม่ต้องรอเวลาเสด็จออกนอกพระราชวังอย่างที่เป็นมา จึงโปรดให้นำกลอง ‘วินิจฉัยเภรี’ ที่เจ้าพระยาพระคลัง (ดิศ) เป็นผู้สร้างและส่งมาถวาย ออกตั้ง ณ ทิมดาบกรมวัง เพื่อให้ตำรวจหลวงประจำเวรเป็นผู้รับเอาฎีกาไปทูลเกล้าฯ ถวาย เพื่อทรงมีพระราชวินิจฉัยต่อความเดือดร้อนของราษฎรได้อย่างทันท่วงที 

ในด้านการสื่อสารและการรับวิทยาการจากโลกตะวันตกนั้น หมอแดน บี. บรัดเลย์ มิชชันนารีชาวอเมริกัน เป็นผู้ก่อตั้งโรงพิมพ์ขึ้นแห่งแรกในไทยในแผ่นดินรัชกาลที่ 3 และพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิมพ์ประกาศห้ามสูบฝิ่น ออกเผยแพร่ใน พ.ศ.2382 นับเป็นหมายประกาศของประเทศครั้งแรกในรูปแบบสิ่งพิมพ์   

แหล่งข้อมูล: ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม 1 รัชกาลที่ 1-รัชกาลที่ 3 พ.ศ.2325-พ.ศ.2394, ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม 2 รัชกาลที่ 4-พ.ศ.2475, ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม 3 พ.ศ.2475-ปัจจุบัน โดยคณะกรรมการสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี, สมุดภาพเหตุการณ์สำคัญของกรุงรัตนโกสินทร์ จัดพิมพ์เป็นที่ระลึกเนื่องในโอกาสสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี พุทธศักราช 2525, เรื่องของชาติไทย ของพระยาอนุมานราชธน กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม พิมพ์เผยแพร่ในงานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 78 พรรษา 12 สิงหาคม 2553, รายงานผลการวิจัยเรื่อง พระมหากษัตริย์กับการสื่อสารโทรคมนาคม ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ปิยนาถ บุนนาค และคณะ เมษายน 2553 

ที่ปรึกษา: ศ.ดร.สุเนตร ชุตินธรานนท์