เรื่องเด่น

เวลา วารี ไม่รอใคร

Published 22 เม.ย. 2019

By ตติยา แก้วจันทร์

clock-scoop-Rabbit-Today-banner

‘นาฬิกา’ คือหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์เก่าแก่ที่สุดของมนุษย์ ทำหน้าที่สร้างมาตรฐานเวลาเพื่อให้การดำเนินชีวิตประจำวันเป็นไปตามแบบแผน นาฬิกามีส่วนในการกำหนดการแบ่งชั่วโมง เพื่อนำไปสู่การนับวัน เดือน และปี นาฬิกาจึงเป็นเครื่องบอกเวลาที่ช่วยอำนวยความสะดวกในกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์

ปัจจุบันเราคุ้นชินกับนาฬิการูปแบบดิจิทัลที่ปรากฏอยู่บนหน้าจอสมาร์ตโฟน หรือแม้แต่นาฬิกาข้อมือที่เต็มไปด้วยนวัตกรรมสุดล้ำที่สร้างขึ้นมารองรับไลฟ์สไตล์ของคนเมืองรุ่นใหม่ แต่กว่าจะพัฒนามาถึงจุดนี้ได้ เจ้านาฬิกาก็มีพัฒนาการที่ปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัยเช่นเดียวกัน  

Rabbit Today ชวนคุณย้อนเวลากลับไปส่องนาฬิการูปแบบต่างๆ ตามไปดูสิว่ากว่าจะมาถึง Today นั้น มนุษย์เราเคยใช้นาฬิกาแบบไหนบอกเวลากันบ้าง!

เวลา วารี ไม่รอใคร,เรื่องเด่น,Rabbit Today

‘นาฬิกาแดด’ จุดกำเนิดนาฬิกาโลก

แม้ไม่มีหลักฐานปรากฏชัดเจนว่าชนชาติใดคือผู้คิดค้นประดิษฐ์นาฬิกาขึ้นเป็นครั้งแรกในโลก เนื่องจากอารยธรรมแถบเมโสโปเตเมีย อียิปต์ และจีน ล้วนมีวัตถุที่บ่งชี้ถึงเครื่องมือโบราณที่ใช้บอกเวลา 

แต่กระแสหลักเชื่อว่า ‘ชาวสุเมเรียน’ คือกลุ่มแรกที่ริเริ่มการนำความรู้เรื่องการแบ่งเวลามาใช้ ผ่านสิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่า ‘นาฬิกาแดด’ โดยอาศัยการดูเงาและความยาวของเงาแดดเป็นมาตรฐานในการบอกเวลา

อีกทั้งยังใช้ความรู้เรื่อง ‘คณิตศาสตร์ฐานหกสิบ’ มาปรับใช้ด้วย เนื่องจากเลข 60 นั้นเป็นเลข 2 หลัก ที่สามารถหารจำนวนต่างๆ ได้ลงตัว เช่น 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60 ซึ่งนำมาปรับใช้ในการแบ่งช่วงเวลาต่างๆ ได้ 

ขณะเดียวกันชาวอียิปต์มีสิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่า ‘เสาหินโอเบลิสก์’ มีลักษณะเป็นเสาหินสูงที่ใช้สำหรับสังเกตการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ผ่านเงาที่ตกกระทบบนพื้น โดยในยุคต่อมานาฬิกาแดดได้รับการพัฒนาให้มีขนาดเล็กลงและสามารถยกเคลื่อนที่ได้ 

นาฬิกาน้ำ

ถัดจากนวัตกรรมของนาฬิกาแดด ก้าวมาสู่ ‘นาฬิกาน้ำ’ ของชาวกรีก เรียกว่า ‘Clepsydra’  ใช้ภาชนะที่ทำด้วยหินหรือดินเผา เจาะรูและบรรจุน้ำให้เต็ม หลังจากนั้นนับเวลาจากระยะเวลาที่น้ำค่อยๆ ไหลออกจากภาชนะจนหมด เมื่อน้ำไหลออกจนหมดเรียกว่า ‘หมด 1 Clepsydra’ แต่ปัญหาของนาฬิกาน้ำคือต้องหมั่นเติมน้ำอยู่เสมอ นอกจากนี้ในฤดูหนาวจะไม่สามารถใช้นาฬิกาน้ำได้เนื่องจากน้ำจับตัวเป็นน้ำแข็ง

ภายในพระราชวังฤดูร้อนเดิม หรือหยวนหมิงหยวน ตั้งอยู่ในกรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน มีน้ำพุโบราณที่มีชื่อเสียงมาก เรียกว่า 'Zodiac Fountain' หรือน้ำพุปีนักษัตร โดยจะมีรูปปั้นสัมฤทธิ์สัญลักษณ์สัตว์ทั้ง 12 ตัว ประจำปีนักษัตรวางเรียงรอบน้ำพุ และแต่ละรูปปั้นจะพ่นน้ำเพื่อบอกเวลา 

ความโด่งดังของน้ำพุนักษัตรนี้เป็นแรงบันดาลใจให้ภาพยนตร์แอ๊กชั่นเรื่อง Chinese Zodiac นำแสดงโดยเฉิน หลง และออกฉายในปี 2012  

เวลา วารี ไม่รอใคร,เรื่องเด่น,Rabbit Today

นาฬิกาทราย

น่าจะเป็นอุปกรณ์จับเวลาที่หลายคนคุ้นเคย แม้จะไม่นิยมใช้ในปัจจุบัน แต่นาฬิกาทรายกลายเป็นไอเท็มวินเทจที่มักใช้เป็นของตกแต่งและของประดับ ไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าใครเป็นผู้ให้กำเนิดนาฬิกาทราย ทว่าในเมืองบาบิโลนโบราณและอียิปต์ปรากฏอุปกรณ์โบราณชิ้นนี้ มีลักษณะเป็นกระเปาะแก้ว 2 ด้านที่เชื่อมต่อกัน มีทรายบรรจุอยู่ภายใน เมื่อคว่ำนาฬิกาทราย ทรายจะค่อยๆ ไหลผ่านช่องเล็กๆ มายังกระเปาะแก้วอีกด้านหนึ่ง

เวลา วารี ไม่รอใคร,เรื่องเด่น,Rabbit Today

นาฬิกาไอน้ำ 

นี่คือนาฬิกาที่หาชมยากที่สุดในโลก เพราะปัจจุบัน ‘นาฬิกาไอน้ำโบราณ’ เหลืออยู่เพียง 2 เรือนเท่านั้น สำหรับพิกัดที่โด่งดังที่สุดและกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมคือ บริเวณหน้าพิพิธภัณฑ์กล่องดนตรี ณ เมืองโอตารุ บนเกาะฮอกไกโด ประเทศญี่ปุ่น โดยนาฬิกาไอน้ำเรือนนี้สร้างตามสไตล์อังกฤษ ทุกๆ 15 นาที นาฬิกาจะมีเสียงดนตรีและพ่นไอน้ำออกมา

ส่วนสาเหตุที่เจ้านาฬิกาโบราณชิ้นนี้มาปรากฏในแดนซากุระ เนื่องจากเป็นของขวัญที่ได้รับจากเมืองแวนคูเวอร์ ประเทศแคนาดา ซึ่งในย่าน Gastown ของเมืองแวนคูเวอร์เองก็มีนาฬิกาไอน้ำโบราณที่สร้างขึ้นเมื่อปี 1977 

เวลา วารี ไม่รอใคร,เรื่องเด่น,Rabbit Today

นาฬิกาลูกตุ้ม

ในอดีตนาฬิกาลูกตุ้มมักติดตั้งภายในสถานที่สำคัญที่ใช้สำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ผู้ริเริ่มคิดค้นคือกาลิเลโอ กาลิเลอี นักวิทยาศาสตร์และนักประดิษฐ์ชาวอิตาลี โดยเขาเฝ้าสังเกตจังหวะการแกว่งของลูกตุ้มเพื่อนำมาใช้คำนวณเวลา ก่อนจะมีนักประดิษฐ์รุ่นต่อมานำหลักการทำงานของลูกตุ้มไปพัฒนาเป็นนาฬิกา และอาจกล่าวได้ว่าเจ้านาฬิกาลูกตุ้มนี่เองคือต้นแบบของนาฬิกาแบบเข็มบอกเวลาที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน

นอกจากนี้ลูกตุ้มในนาฬิกาทำให้สามารถบอกเวลาได้แม่นยำมากยิ่งขึ้น นำไปสู่การกำเนิดหอนาฬิกาแห่งแรกของโลกในศตวรรษที่ 14 ตั้งอยู่ที่มหาวิหาร Strasbourg ประเทศเยอรมนี ต่อมาศตวรรษที่ 16 มีการคิดค้น ‘เข็มบอกนาที’ ขึ้น ทำให้หอนาฬิกาบอกเวลาได้แม่นยำกว่าเดิมมาก เมื่อเป็นเช่นนั้นนักประดิษฐ์จึงสร้าง ‘นาฬิกาพก’ ที่นอกจากบอกเวลาได้แล้ว ยังพกพาไปไหนได้อย่างสะดวกอีกด้วย

เวลา วารี ไม่รอใคร,เรื่องเด่น,Rabbit Today

1972 ปีที่โลกรู้จัก ‘นาฬิกาดิจิทัล’

Hamilton Pulsar P1 คือชื่อของนาฬิกาดิจิทัลเรือนแรก เปิดตัวในเดือนเมษายน ปี 1972 ในราคา 2,100 ดอลลาร์สหรัฐฯ ประกอบด้วยทองคำ 18 กะรัต และมีการนำไดโอดเปล่งแสงมาใช้ร่วมด้วย

นาฬิการุ่นนี้ถูกนำมาเป็นแรงบันดาลใจให้นาฬิกาสุดไฮเทคของเจมส์ บอนด์ 007 ในภาพยนตร์เรื่อง Live and Let Die ออกฉายปี 1973 หรือเพียง 1 ปี หลังการเปิดตัวนาฬิกาดิจิทัล

เวลา วารี ไม่รอใคร,เรื่องเด่น,Rabbit Today

จากเครื่องบอกเวลา…สู่แฟชั่นระดับพรีเมียม

แม้ในอดีตนาฬิกาจะมีหน้าที่เป็นเพียงเครื่องบอกเวลา แต่เมื่อเวลาผ่านไป นาฬิกาได้กลายเป็นเครื่องประดับและไอเท็มชิ้นสำคัญ อีกทั้งยังใช้เป็นสิ่งบ่งบอกฐานะทางสังคมอีกด้วย ทำให้นาฬิกามีหลากหลายราคา

สำหรับนาฬิกาที่ได้รับการบันทึกว่ามีราคาแพงที่สุดในโลกคือ 'Graff Diamonds Hallucination' เป็นนาฬิกาข้อมือที่ประดับเพชรเลอค่าน้ำดีที่หาได้ยากในปัจจุบัน โดย Laurence Graff นักธุรกิจชาวอังกฤษผู้ก่อตั้งบริษัท Graff Diamonds เผยว่านาฬิกาเรือนดังกล่าวใช้เวลาหลายพันชั่วโมงในการประดิดประดอยอย่างพิถีพิถัน มีอัญมณีหลากหลายสี และเพชรรูปร่างต่างๆ เป็นส่วนประกอบสำคัญ 

นาฬิกา Graff Diamonds Hallucination เปิดตัวครั้งแรกในปี 2014 ด้วยราคา 55 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 1,749 ล้านบาท นับเป็นนาฬิกาข้อมือที่มีราคาแพงที่สุดในโลก

อย่าจำสลับกันนะ

หลักการบอกเวลาในภาษาอังกฤษใช้ตัวอักษรย่อ A.M. และ P.M. ในการแบ่งช่วงเวลา…ห้ามจำสลับกันนะ

  • A.M. ย่อมาจาก Ante Meridiem = ใช้บอกเวลาหลังเที่ยงคืน-ก่อนเที่ยงวัน หรือตั้งแต่ 00.01-11.59 น.
  • P.M. ย่อมาจาก Post Meridiem = ใช้บอกเวลาหลังเที่ยงวัน-ก่อนเที่ยงคืน หรือตั้งแต่ 12.01-23.59 น.

เรื่องเล่าของนาฬิกา,เรื่องเด่น,Rabbit TodayDid You Know?

นาฬิกาที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยคือ 'นาฬิกาแดด' ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดทำขึ้นบริเวณหน้าอุโบสถวัดนิเวศธรรมประวัติราชวรวิหาร ซึ่งปัจจุบันอยู่ใน อ.บางปะอิน จ.พระนครศรีอยุธยา