ชีวิตและการงาน

สารพันปัญหา มหานคร

Published 23 เม.ย. 2019

By พนิต ภู่จินดา

metropolis-management-Smart-Living-banner-1

‘มหานคร’ คือเมืองขนาดใหญ่ ซึ่งโดยทั่วไปให้คำจำกัดความว่าเป็นเมืองขนาดใหญ่ที่มีประชากรมาก ทำหน้าที่ศูนย์กลางทางการบริหารการปกครอง เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมของประเทศหรือภูมิภาคในประเทศ (ในกรณีที่ประเทศมีขนาดใหญ่ แบ่งได้หลายภูมิภาค)

มหานครจึงมีประชากรจำนวนมาก ความหนาแน่นสูง กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่จำกัดเพื่อให้มีการเชื่อมโยงกันอย่างสะดวก จึงมีความต้องการโครงสร้างพื้นฐานและบริการสาธารณะจำนวนมาก และด้วยการมีกิจกรรมที่หลากหลาย แต่ละกิจกรรมมีลักษณะแตกต่างกันไป เกื้อกูลเกี่ยวข้องกันบ้าง ไม่เกี่ยวข้องกันบ้าง หรือแม้กระทั่งขัดแย้งกัน แย่งทรัพยากรกัน หรือส่งผลกระทบทางลบต่อกันจนอยู่ใกล้กันไม่ได้ก็มี 

การบริหารจัดการเชิงพื้นที่และโครงสร้างพื้นฐานสนับสนุนต่างๆ จึงมีความซับซ้อนและยากลำบากกว่าเมืองทั่วไปอยู่ไม่น้อย มหานครจึงเป็นแหล่งรวมของปัญหาต่างๆ ทั้งเรื่องความแออัด ขาดแคลนพื้นที่สาธารณะที่เหมาะสม การจราจรติดขัด การจัดการของเสียที่ไม่มีประสิทธิภาพ และปัญหาอื่นๆ อีกมากมาย

คนทั่วไปมักมองว่า เป็นความไม่มีประสิทธิภาพของหน่วยงานบริหารจัดการมหานคร ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลกลางหรือรัฐบาลท้องถิ่น ส่งผลให้มหานครมีปัญหาต่างๆ ในหัวของพวกเรา คิดว่าถ้าบริหารจัดการได้ดี มหานครก็ไม่น่าจะมีปัญหา แต่ถ้าลองมองในมุมของการบริหารจัดการมันไม่ง่ายเลย ลองมาดูตัวอย่างของการบริหารจัดการมหานครดูว่า ที่เราเห็นบริการสาธารณะทั้งหลาย มันเป็นแต่ยอดของภูเขาน้ำแข็งอันใหญ่โตเท่านั้น ยังมีการทำงานต่างๆ ที่อยู่เบื้องหลังอีกมากมาย

เริ่มต้นที่รถไฟฟ้าที่เราใช้บริการกันอยู่ เขาทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ไม่ได้ทำงานแค่เวลาเปิดให้บริการตั้งแต่ประมาณตีห้าจนถึงเที่ยงคืนเท่านั้นหรอก ถ้าเปิดให้ผู้โดยสารใช้งานตีห้า แปลว่า ตีสี่ก่อนเวลาเปิด 1 ชั่วโมง ต้องมีรถไฟฟ้าวิ่งในระบบเหมือนกับให้บริการจริงแล้ว เพื่อให้เมื่อถึงเวลาเปิดให้บริการจะมีรถไฟฟ้ามารับผู้โดยสารได้ตามสถานีต่างๆ ได้ทันที ไม่ใช่เปิดตีห้าแล้วรถคันแรกออกจากอู่ที่ตลาดหมอชิต กว่าจะถึงสถานีที่อยู่ไกลหน่อยก็หกโมงเช้าแล้ว ผู้โดยสารไม่ต้องไปทำงานกันพอดี 

และในช่วงเปิดให้บริการจะมาปิดหรือหยุดเพื่อซ่อมบำรุงก็ไม่ได้ เว้นแต่กรณีฉุกเฉิน ดังนั้น การบำรุงรักษาและซ่อมแซมต่างๆ ก็ต้องทำหลังจากที่ปิดให้บริการหลังเที่ยงคืนไปแล้วเท่านั้น ซึ่งก็มีเวลาซ่อมบำรุงทั้งหมดประมาณ 3 ชั่วโมง งานจึงต้องรีบทำเปิดงานพร้อมๆ กันหลายจุด เพื่อให้ทันเวลากับการเปิดให้บริการในวันรุ่งขึ้น 

อีกทั้งการให้บริการยังต้องได้มาตรฐานที่ดี มีการผลัดเปลี่ยนการใช้รถให้มีเข้าอู่ตรวจสอบการทำงานอย่างถูกต้อง จึงต้องมีรถสำรองเอาไว้หมุนเวียนกัน ไม่ใช่วิ่งตลอดจนไม่มีเวลาซ่อมบำรุงตามวงรอบ หรือมีคันสำรองมาทดแทนในยามฉุกเฉินได้ทันท่วงที 

รถไฟฟ้า BTS ที่เราเห็นวิ่งพร้อมกันมากที่สุดประมาณ 50 ขบวน แต่ต้องมีรถอยู่รวม 52 ขบวน และกำลังจะเข้ามาอีก 46 ขบวนในปี 2563 เพื่อรองรับส่วนต่อขยาย รถไฟฟ้าสายสีม่วงให้บริการในชั่วโมงเร่งด่วนพร้อมกัน 12 ขบวน แต่ต้องมีรถทั้งหมดถึง 21 ขบวน เพื่อสำรองและสับเปลี่ยนมาใช้ในเวลาซ่อมบำรุงอย่างเหมาะสม และรอรับสายสีม่วงใต้ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

การจัดหาน้ำประปาเพื่อบริการให้กับประชาชนโดยการประปานครหลวง ต้นน้ำของคลองประปาอยู่ที่อำเภอสำแล จังหวัดปทุมธานี ซึ่งอยู่ห่างปากแม่น้ำเจ้าพระยาที่อ่าวไทยถึง 96 กิโลเมตร เนื่องจากเมื่อตอนเริ่มสร้างระบบประปาไทย มีการสำรวจว่าในช่วงหน้าแล้งน้ำเค็มจากอ่าวไทยขึ้นไปตามแม่น้ำเจ้าพระยาถึง 80 กิโลเมตร น้ำดิบเพื่อใช้ผลิตประปาต้องเป็นน้ำจืดไม่ใช่น้ำเค็มหรือน้ำกร่อย จึงต้องไปสร้างต้นคลองประปาตรงที่น้ำเค็มขึ้นไปไม่ถึง แต่ตอนนี้น้ำเค็มขึ้นไปถึงแล้ว ต้องตรวจสอบตารางน้ำขึ้นน้ำลงและตรวจสอบคุณภาพน้ำอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้ประชาชนในเขตการประปานครหลวงมีน้ำสะอาดใช้ตามมาตรฐาน 

ส่วนการระบายน้ำฝนก็ต้องเตรียมตัวให้พร้อม มีทั้งมาตรการป้องกันน้ำเหนือไม่ให้เข้าเขตเมือง ระบายน้ำฝนที่ตกในเมืองออกให้รวดเร็ว และหาพื้นที่ทำแก้มลิงไว้รับน้ำไม่ให้ท่วมพื้นที่สำคัญ ตัวอย่างเช่นในคลองบางซื่อ ถ้ากรมอุตุนิยมวิทยาแจ้งว่ามีเมฆฝนตั้งเค้ามาแล้ว ต้องทำการระบายน้ำให้ลดระดับลง 50 เซนติเมตร เพื่อรอระบายน้ำฝนจากกรุงเทพฯ ไปลงแม่น้ำเจ้าพระยาได้อย่างรวดเร็ว ไม่ใช่นั่งเฉยๆ รอให้น้ำระบายไปเองตามธรรมชาติ

บริการอื่นๆ ก็มีความยากลำบากไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นการจัดเก็บขยะมูลฝอย ซึ่งเราเห็นว่าเขามาเก็บจากหน้าบ้านเรา แต่ก็ยังมีกระบวนการขนส่งไปที่สถานีพักขยะ แยกขยะ และการกำจัดอย่างเหมาะสมกับลักษณะของขยะแต่ละประเภทตามหลักสุขอนามัย 

มาถึงตรงนี้แล้ว คงเข้าใจกันมากขึ้นว่า การบริหารจัดการมหานครมีความซับซ้อนยุ่งยาก ทั้งต้องทำให้มีประสิทธิภาพและได้มาตรฐาน แต่เวลาในการทำงานจำกัดมาก เพราะประชาชนต้องใช้บริการได้ตามปกติตลอดเวลาเปิดให้บริการ ตามมาซึ่งการใช้บุคลากรและเครื่องมือต่างๆ และต้นทุนมหาศาล ประชาชนอย่างเราๆ จึงต้องร่วมมือกันลดภาระในการจัดการ ไม่ว่าจะเป็นการเคารพกฎระเบียบต่างๆ ของมหานคร การใช้ทรัพยากรต่างๆ อย่างประหยัดและถูกต้อง 

เพื่อให้มหานครของเราเป็นมหานครที่ดีต่อไป



Advertising