พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒๕๖๒

พระราชบัลลังก์และพระราชอาสน์ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

Published 29 เม.ย. 2019

By Rabbit Today

The-Royal-Throne-coronation-Rabbit-Today-banner

นับแต่อดีต พระแท่นราชอาสน์ คือพระราชบัลลังก์ หรือที่ประทับของพระมหากษัตริย์ มีความสำคัญในฐานะเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศที่แสดงถึงพระราชอำนาจและพระเกียรติยศในองค์พระมหากษัตริย์ เป็นสิ่งก่อสร้างที่ยกพื้นสูง มีลวดลายประดับ เช่น ลายกลีบบัวคว่ำ กลีบบัวหงาย ลายสิงห์ ลายรักร้อย ลายลูกแก้ว เป็นต้น

พระแท่นราชบัลลังก์ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ได้แก่ พระที่นั่งบุษบกมาลามหาจักรพรรดิพิมาน พระแท่นมหาเศวตฉัตร พระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาสน์ พระที่นั่งภัทรบิฐ และพระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์

พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ (อัด-ถะ-ทิด-อุ-ทุม-พอน-ราด-ชะ-อาด) 

พระแท่นราชอาสน์สำคัญในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก,พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒๕๖๒,Rabbit Today

ประดิษฐานภายในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ ด้านทิศตะวันออก เป็นพระแท่นทำจากไม้อุทุมพรหรือ ‘มะเดื่อ’ ทรงแปดเหลี่ยม สลักปิดทองประดับกระจก กางกั้นด้วยสัปตปฎลเศวตฉัตร เป็นพระที่นั่งสำหรับพระมหากษัตริย์ประทับรับนำเทพมนตร์จากพระราชครูวามเทพมุนี น้ำอภิเษกจากสมาชิกรัฐสภา เวียนไปทั้ง 8 ทิศ ในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พระที่นั่งภัทรบิฐ (พัด-ทระ-บิด)

พระแท่นราชอาสน์สำคัญในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก,พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒๕๖๒,Rabbit Today

ประดิษฐานภายในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ ด้านทิศตะวันตก พระที่นั่งมีลักษณะคล้ายเก้าอี้ มีกงเท้าแขน ด้านหลังมีพนักพิง และตั้งโต๊ะเคียง 2 ข้างสลักปิดทองประดับกระจก ขาเป็นรูปพญานาคราช สำหรับทอดเครื่องราชกกุธภัณฑ์และเครื่องราชูปโภค แต่เดิมรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 8 ปักสัปตปฎลเศวตฉัตรกางกั้น ครั้นในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ได้เปลี่ยนเป็นกางกั้นพระนพปฎลมหาเศวตฉัตร

พระที่นั่งทั้ง 2 องค์นี้ ประดิษฐสถานภายใน พระที่นั่งไพศาลทักษิณ หมู่พระมหามณเฑียร ในพระบรมมหาราชวัง ซึ่งสร้างขึ้นในรัชสมัยล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 1 (เมื่อปีพุทธศักราช 2325) ในรัชสมัยล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 2-รัชสมัยล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 9 ทรงใช้ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีพระที่นั่งสำคัญอีก 3 องค์ ได้แก่

พระที่นั่งบุษบกมาลามหาจักรพรรดิพิมาน (บุด-สะ-บก-มา-ลา-จัก-กระ-พัด-พิ-มาน)

พระแท่นราชอาสน์สำคัญในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก,พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒๕๖๒,Rabbit Today

ประดิษฐานอยู่ภายในพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย สร้างตั้งแต่รัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช สร้างด้วยไม้ปิดทองประดับกระจก เครื่องยอดเป็นมณฑปบุษบกทรงปราสาท ฐานบุษบกประกอบด้วยกระดานสองชั้น ส่วนบนของฐานเป็นเสาบุษบกสี่ต้น เสาทั้งสี่ต้นสอบเข้าหากันด้านบน หลังคาบุษบกซ้อนห้าชั้น ตัวบุษบกมีเกรินหรือส่วนที่ต่อยื่นออกมาขนาบสองข้าง ทำด้วยไม้แกะสลักปลายเชิดขึ้น ประดับด้วยฉัตรเจ็ดชั้นทองคำฉลุลาย พระที่นั่งองค์นี้ตั้งอยู่บนพระแท่นก่ออิฐถือปูน ลายปูนปั้นปิดทองประดับกระจก ปัจจุบันเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ตั้งอยู่เบื้องหลังพระแท่นมหาเศวตฉัตรซึ่งทอดพระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาสน์ไว้เบื้องบน

พระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาสน์ (พุด-ตาน-กาน-จะ-นะ-สิง-หาด) 

พระแท่นราชอาสน์สำคัญในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก,พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ๒๕๖๒,Rabbit Today

ประดิษฐานภายในพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมไหสูรยพิมาน เป็นพระราชบัลลังก์ทองขนาดย่อม ทำด้วยไม้แกะสลัก เหนือพระแท่นเป็นที่ประทับ มีพนักสามด้าน และมีไม้กระดานสำหรับพิงอยู่เบื้องหลัง ด้านนอกของพนักมีใบปรือ (ไม้หรือปูนทำเป็นครีบคล้ายใบระกา) ประกอบด้านซ้ายและขวา หน้าพระแท่นมีอัฒจันทร์สำหรับเสด็จขึ้นประทับ ในพระราชพิธีสำคัญ จะทอดผ้าทิพย์ประดับหน้าพระที่นั่ง ตรงกลางเป็นรูปช้างสามเศียร พนักพิงตั้งหมอนปักรูปอุณาโลมในวงจักร มีรัศมีแทรกด้วยรูปพระแสงตรีรวมแปดแฉก 

พระที่นั่งองค์นี้ทอดอยู่บนพระแท่นมหาเศวตฉัตรหรือพระแท่นราชบัลลังก์ใต้พระนพปฎลมหาเศวตฉัตร ใช้ในพระราชพิธีออกมหาสมาคมหลังทรงรับเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ และยังใช้ทอดบนพระราชยานคานหามในคราวเสด็จพยุหยาตราทางสถลมารค โดยใช้แอกผูกติดกับคานทั้งหน้าหลัง มีแอกผูกลูกไม้สำหรับหาม ใช้คนหามขึ้นบ่า 16 คน สองชุดผลัดกันทุกระยะห้าร้อยเมตร 

เมื่อมีพระราชพิธีจะเชิญมาทอดบน พระราชบัลลังก์ภายใต้พระนพปฎลมหาเศวตฉัตรอีกชั้นหนึ่ง เรียกว่า ‘พระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาสน์’ พระมหากษัตริย์เสด็จขึ้นประทับในพระราชพิธีสำคัญ เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาเพื่อรับการถวายพระพรชัยมงคล เมื่อใช้เป็นพระราชยาน เรียกว่า ‘พระราชยานพุดตานทอง’

พระแท่นมหาเศวตฉัตร (มะ-หา-สะ-เหวด-ตะ-ฉัด) เรียกอีกอย่างหนึ่งว่าพระแท่นราชบัลลังก์ ประดิษฐานพระมหาเศวตฉัตร ตั้งอยู่บนพระแท่นมาลาอีกชั้นหนึ่ง

แหล่งข้อมูล: ประมวลองค์ความรู้ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก กระทรวงวัฒนธรรม จัดพิมพ์เนื่องในมหามงคลการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562