เรื่องเด่น

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา

Published 10 เม.ย. 2019

By โชติ เวสสวานิชกูล

eSports-scoop-Rabbit-Today-banner

แม้ในตอนนี้ eSports จะยังไม่ถูกบรรจุให้เป็นหนึ่งในกีฬาแห่งมวลมนุษยชาติ หรือโอลิมปิก แต่ประเทศที่พัฒนาใน eSports ไปแบบล้ำเกินหน้าไทย ไม่ว่าจะเป็นสหรัฐอเมริกา เกาหลีใต้ จีน สิงคโปร์ ยุโรป และอีกหลายๆ ประเทศ ต่างมีอีเว้นต์อีสปอร์ตระดับโลกเพิ่มมากขึ้น จนส่งผลให้ตลาดนี้กำลังจะแตะพันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในไม่ช้า

ตอนนี้ eSports ค่อยๆ กระจายตัวไปในหลายๆ ประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่ยังใหม่กับเรื่องนี้ 

ในเอเชีย eSports ถูกจัดเป็นกีฬาสาธิตในเอเชียนเกมส์ 2018 ที่ประเทศอินโดนีเซีย และเป็นกีฬาชิงเหรียญทองในเอเชียนเกมส์ 2022 ที่ประเทศจีนอย่างเป็นทางการ ส่วนในอาเซียน eSports ถูกบรรจุในซีเกมส์ 2019 ประเทศฟิลิปปินส์ ที่กำลังจะมาถึง 

ความน่าสนใจ คือประเทศไทยในวันนี้กำลังก้าวเข้าสู่โลกแห่ง eSports อย่างจริงจัง แม้จะต้องเผชิญกับบางทรรศนะที่ยังมองว่า eSports เป็นเพียงเกมของเด็กติดเกม ปัญหาสังคม ชีวิตสุดไร้สาระ และเกม ทำให้เกิดปัญหาทางสังคม 

แต่เมื่อตลาดโลกพิสูจน์ให้เห็นว่า eSports กลายเป็นกีฬาได้ ทางกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา หรือ กกท. จึงได้ยอมรับและพิจารณาให้ eSports เป็นหนึ่งชนิดกีฬาในประเทศไทย และส่งผลให้ ‘สมาคมไทยอีสปอร์ต’ (THAI E-SPORTS ASSOCIATION: TESA) ของนายสันติ โหลทอง ถูกยกให้เป็น ‘สมาคมกีฬาอีสปอร์ตแห่งประเทศไทย’ (THAILAND E-SPORTS FERDERATION: TESF) อย่างเป็นทางการ และทำให้ TESF ถือสิทธิ์ในการเป็นตัวแทนคัดเลือกนักกีฬา eSports ของไทยไปแข่งขันในระดับนานาชาติ ที่ได้รับการรับรองจาก ‘สมาพันธ์อีสปอร์ตโลก’ หรือ IESF อย่างไร้ข้อกังขา

ทรานสฟอร์มเกมให้เป็นกีฬา

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

ถึงแม้ภาพของ eSports จะดูเหมือนแค่การเล่นเกมแข่งกัน แต่ในต่างประเทศ eSports ไปไกลกว่านั้นมาก เพราะไม่ใช่แค่เรื่องของ ‘นักแข่ง’ หรือเกมเมอร์ แต่ประกอบไปด้วยสโมสร ผู้จัดการสโมสร ทีมโค้ชแทคติก ทีมวิเคราะห์กายภาพของนักกีฬา ทีมวิเคราะห์คู่แข่ง นักวิเคราะห์ตลาด มีสปอนเซอร์สนับสนุนชัดเจน มีทีมแพทย์ มีที่ปรึกษาทางกฎหมาย และมีตารางการฝึกซ้อมอย่างเป็นระบบ 

ส่วนตัวนักกีฬาเอง ก็มีการฝึกฝนไม่ต่างจากนักกีฬาทั่วไปเช่นกัน ไม่ใช่แค่เล่นเกมทั้งวันทั้งคืนอย่างเดียว แต่จะมีตารางการฝึกชัดเจน มีตารางโภชนาการในการกินอาหาร มีแพทย์ประจำสังกัด มีจักษุแพทย์ที่เช็กด้านสายตา มีการฝึกความฟิตของร่างกาย เช่น ตื่นเช้าต้องวิ่งให้ได้ตามที่กำหนด เพราะตอนแข่งต้องนั่งเล่นเกมนานๆ กล้ามเนื้อต้องแข็งแรงด้วย ที่สำคัญต้องไม่ประพฤติตนไปในทางที่ผิด และต้องเป็นแบบอย่างให้แก่สังคมด้วย

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

  • นักกีฬา eSports ในประเทศจีน มีการพัฒนานักกีฬาอย่างเข้มข้น เหมือนค้นหา ‘ลีโอเนล เมสซี่’ กับ ‘คริสเตียโน โรนัลโด้’ ของวงการอีสปอร์ต
  • อายุที่เหมาะสมและถือว่าเป็นช่วงพีกที่สุดของอาชีพอีสปอร์ตอยู่ที่ระหว่าง 18-25 ปี

เสน่ห์ และ ความต่าง eSport vs General Sport

ถ้าวัดจากกีฬาต่างๆ ไม่จะเป็นฟุตบอล บาสเกตบอล เทนนิส ว่ายน้ำ และอื่นๆ จะมีกำแพงบางอย่างที่เรียกว่า ‘ศักยภาพทางด้านร่างกาย’ โอกาสพลิกเกมจะไปชนะคนที่เขาเก่งกว่ามากๆ แทบไม่มี เหมือนทีมชาติอันดับต่ำกว่า 100 ต้องไปเตะบอลกับทีมชาติบราซิล ผลคืออะไรคงรู้อยู่แล้ว…

แต่ eSports คือ กีฬาที่วัดกันที่ความผิดพลาดเล็กน้อย ซึ่งจะส่งผลต่อการพลิกเกมได้ทันที เพราะมันไม่เกี่ยวกับศักยภาพทางร่างกาย ไม่เหมือนกีฬาประเภทอื่นที่คนเก่งมันก็เก่งอยู่อย่างนั้น แต่ eSports คือกีฬาที่ต้องเข้าใจในหลักคณิตศาสตร์ ไหวพริบ และความชำนาญในการฝึกฝน ไม่เช่นนั้นเราจะไม่สามารถคำนวนความสามารถของเรากับคู่แข่งได้ eSports จึงเป็นกีฬาที่ให้ความเสมอภาคในเรื่องของกายภาพ ใครๆ ก็เป็นนักกีฬา eSports ได้ และทำให้คนทุกคนมีโอกาสในการก้าวขึ้นมาเป็นเกมเมอร์ระดับโลกได้ ถ้าถูกบ่มเพาะอย่างถูกวิธี

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

  • eSports เริ่มขึ้นเมื่อปี 1972 ผ่านการจัดแข่งขันเกมจากเครื่องฮาตาริ ในมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประเทศสหรัฐอเมริกา ชื่อเกมที่ใช้แข่งตอนนั้นชื่อ ‘สเปซ คอมมานเดอร์’ 
  • กระแส eSports ถูกปลุกจริงจัง ผ่านการแข่งขันเกม Star Craft 2 และ Counter Strike ที่จัดขึ้นในระดับอินเตอร์เนชั่นแนลในประเทศเกาหลีใต้

แนวเกมที่ถูกยอมรับให้เป็น ‘eSports’

  • MOBA (Multiplayer online battle arena) หรือเกมวางแผน Strategy เช่น เกมยอดฮิตแบบ ROV หรือ DOTA2 ซึ่งรูปแบบของเกมเล่นเป็นแมตช์ มีเวลา มีจุดเริ่ม มีจุดจบ พอเริ่มเกมใหม่ ทุกอย่างรีเซตใหม่หมด ทั้งเลเวลและไอเท็ม 
  • FPS (First-person shooter) หรือเกมชู้ตติ้ง อย่าง PUBG, Free fire, Counter strike, Special force (แต่ในประเทศไทยยังไม่บรรจุเกมประเภทนี้เข้าสมาคมฯ เพราะติดปัญหาด้านความรุนแรงจากหน่วยงานรัฐบางแห่ง)
  • Sport หรือเกมกีฬา ที่คุ้นๆ ก็จะเป็นเกมฟุตบอล และบาสเกตบอล
  • Racing หรือเกมแนวรถแข่ง
  • Fighting หรือเกมการต่อสู้ เช่น Street Fighter และ Tekken

หมายเหตุ: ทุกเกมที่ถูกบรรจุให้แข่งขัน เกมเมอร์ไม่มีสิทธิ์พึ่งพาความสามารถเสริม ผ่านการซื้อขายหรือเติมเงินให้ตัวละครหรือไอเท็มเหนือกว่าคู่แข่งในทัวร์นาเม้นต์นั้นๆ โดยเด็ดขาด

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

  • เม็ดเงินในตลาด eSports ทั่วโลกปี 2018 = 865 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ
  • คาดเติบโตขึ้นปีละ 22% จนขึ้นไปแตะ 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในอีก 2 ปีข้างหน้า
  • คาดการณ์มูลค่าธุรกิจ eSports ในประเทศไทยมูลค่ากว่า 30,000 ล้านบาท โดยมีกลุ่มผู้เล่นเกมในทุกแพลตฟอร์มอยู่ที่ประมาณ 27.5 ล้านคน
  • สัดส่วนตลาดเกมเมืองไทย MOBA ตอนนี้ใหญ่สุดเกิน 70% ตามมาด้วยเกม FPS ประมาณ 20%

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

เศรษฐกิจใหม่จาก eSports

ภาพอีเว้นต์ของ eSports ในประเทศที่พัฒนาแล้ว ที่พอจะอธิบายได้ดีที่สุด คงเป็นภาพคอนเสิร์ตพี่เบิร์ด แสงสีตระการตา จัดในฮอลล์ใหญ่โต และคนทุกคนมีอารมณ์ร่วมอย่างมาก เช่น ในประเทศเกาหลี การเตรียมการของงาน eSports ในแต่ละครั้งน่าทึ่งมาก ตั้งแต่การมีเสื้อทีม มีสนามแข่ง มีการปูพรมแดง มีการตั้งแถวรอรับ มีแฟนคลับ มีบูมเชียร์ มีสปอนเซอร์ชิป มีงานแถลงข่าว บริษัทออแกไนซ์เกี่ยวกับ eSports ก็เป๊ะมาก ตั้งแต่คนจัดคิว การควบคุมงาน ต้องปั้นให้นักแข่งหนึ่งคนเสมือนเป็นเซเลบริตี้ ไม่ว่าจะนั่ง ยืน เดิน คิวสัมภาษณ์ ต้องมีคนดูแลหมด

สำหรับเมืองไทย แค่ช่วงแรกๆ สิ่งที่พอจะทำให้เกิดต่อภาพเชิงเศรษฐกิจได้เร็วๆ คือ การยกระดับสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับเกม เช่น ร้านเกม ธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับเกม จะต้องมีการสร้างกฎและระเบียบที่มีความเป็นสากล และพร้อมจะดำเนินภายใต้กฎระเบียบและเงื่อนไขเดียวกัน ซึ่งตอนนี้พอมี TESA ที่ออกมาสร้างกฎ และมีคนปฏิบัติตามกฎ สิ่งที่จะตามมาคือสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับการผุดตัวของพลเมืองเกมเมอร์มืออาชีพจะเกิดขึ้นตามมา เช่น ร้านเน็ตคาเฟ่จะกลายเป็นแหล่งนัดพบสำคัญของเกมเมอร์ตัวจริง ที่มีมาตรฐาน เปิด-ปิด ชัดเจน มีการควบคุมกฎระเบียบที่แน่ชัด ไม่ใช่แหล่งมั่วสุมแบบที่เป็นกันอยู่ทุกวันนี้ในบางแห่ง

หลังจากนั้น เมื่อชุมชน eSports เริ่มแข็งแรง จากร้านสู่การแข่งขัน เราจะเห็นแบรนด์เริ่มเข้ามาไทอินตัวเองเข้าไปได้ในรูปแบบต่างๆ ทั้งการสนับสนุนหลักในการจัดงาน การสนับสนุนในแง่ของเจ้าของทีมส่งแข่ง การไทอินสินค้าเข้าไปในงาน ซึ่งตอนนี้มีเยอะมากในต่างประเทศ เช่น มือถือบางยี่ห้อสนับสนุนด้านอุปกรณ์แก่นักกีฬา และตัวนักกีฬาก็สามารถใช้มันแข่งจนเป็นแชมป์ ก็จะทำให้เกิด Perception ว่า ใครใช้มือถือนี้จะเล่นเกมนี้ได้เก่ง เป็นต้น

แบรนด์ไทยกับอีสปอร์ต

  • Acer ประเทศไทย เป็นแบรนด์ธุรกิจไอทีแรกๆ ที่ทำการตลาดผ่าน eSports จนดันยอดขายของเอเซอร์ประเทศไทย เป็นเบอร์ 1 แซงเอเซอร์ในประเทศอื่นๆ ทั้งโลกเมื่อปีก่อน
  • Advice ผู้ประกอบการด้านสินค้าไอทีรายใหญ่ของประเทศ มีนโยบายจะเดินหน้าในด้าน eSports อย่างเต็มที่ เพราะในกลุ่มนักกีฬามีความจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์คุณภาพสูงสำหรับการเล่นระดับโปรเพลเยอร์ ที่ผิดพลาดไม่ได้แม้แต่เสี้ยววินาที
  • AIS เบนเข็มสู่ eSports อย่างจริงจัง ทั้งการพัฒนาเครือข่ายเฉพาะให้เกมเมอร์ได้เล่นแบบไม่แลค การเปิดแพลตฟอร์มรองรับการแข่งขัน eSports บนโลกออนไลน์ ช่อง eSports รายแรกของไทย และร่วมกับสถาบันการศึกษาอย่าง ม.กรุงเทพ, ม.ขอนแก่น, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ม.ธุรกิจบัณฑิตย์ และ ม.ศรีปทุม เพื่อให้การสนับสนุนองค์ความรู้ด้าน eSports
  • DTAC เข้ามาเป็นสปอนเซอร์หลักให้กับการแข่งขันเกม ‘Free Fire’ ในไทย พร้อมมอบสิทธิพิเศษแก่ลูกค้าแบบรายเดือนและเติมเงินทุกคนที่เล่นเกม Garena Free Fire รวมถึงลูกค้าที่ซื้อไอเท็มในเกมผ่านระบบชำระเงินของดีแทค (Pay via Dtac) ให้ได้รับไอเท็มสุดพิเศษ

สถาบันการศึกษากับ eSport

ในหลายประเทศชั้นนำอย่างสหรัฐอเมริกา อังกฤษ จีน เกาหลีใต้ นอร์เวย์ หรือเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซีย มีการเปิดหลักสูตรสำหรับ eSports โดยเฉพาะ เช่นเดียวกับในบ้านเรา มหาวิทยาลัยชั้นนำหลายแห่งเริ่มมีการเปิดหลักสูตรการเรียนที่เกี่ยวกับ eSports เช่น คณะดิจิทัลมีเดีย มหาวิทยาลัยศรีปทุม, วิทยาลัยครีเอทีฟดีไซน์ แอนด์ เอ็นเตอร์เทนเมนต์เทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ และคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยกรุงเทพ

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

  • ค่าเฉลี่ยรายได้นักกีฬา eSports ไทย: 15,000 - 30,000 บาทต่อเดือน
  • ค่าเฉลี่ยรายได้นักกีฬา eSports ในกลุ่มประเทศผู้นำ (USA/ South Korea/ China): เฉลี่ยกว่า 2 แสนบาทต่อเดือน และมากสุด 800,000 บาทต่อเดือน

การต่อยอด

  • eSports สามารถสร้างอาชีพอื่นที่ต่อยอดจากนักกีฬาได้อีกด้วย 
  • นักพากย์เกม ผู้บรรยายเกมการแข่งขัน
  • นักทดสอบเกม
  • ทีมงานถ่ายทอดสด 
  • เจ้าของสถานที่ใช้จัดการแข่งขัน 
  • นักออกแบบเกม 
  • ผู้ดูแลเกม 
  • คนเบื้องหลังในทีมอีกหลายหน้าที่ ทั้งผู้จัดการทีม โค้ช นักวิเคราะห์ 
  • ออแกไนเซอร์ด้าน eSports

FYI

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

Millennial eSports สนามแข่งขันทัวร์นาเม้นต์ระดับอินเตอร์เนชั่นแนล ขนาด 15,000 ตารางฟุต เทียบเท่าคอร์ตเทนนิส 6 แห่ง ใกล้กับอาคาร Neonopolis บนถนนฟรีมอนต์ ในดาวน์ทาวน์ของลาสเวกัส เป็นอีกสถานที่ในฝันของบรรดานักกีฬาอีสปอร์ตระดับพระกาฬ

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

ท่าทีโอลิมปิกกับอีสปอร์ต 

แม้ eSports อาจยังไม่ได้จัดเป็นหนึ่งในกีฬาโอลิมปิก แต่ข่าวการสนับสนุนจากสปอนเซอร์รายใหญ่อย่างไนกี้ (Nike) ได้แก่ ลีกออฟเลเจนด์สโปรลีก (League of Legends (LoL) Pro League) ที่ใหญ่สุดในประเทศจีน ด้วยสัญญาสนับสนุนอย่างเป็นทางการ 4 ปี น่าจะเป็นอีกคำถามใหญ่ว่า ‘วงการอีสปอร์ตยังจำเป็นต้องสนใจโอลิมปิกอยู่อีกหรือเปล่า’

สรุป

ทั้งหมดข้างต้นยังคงเป็นชุดคำถามขนาดใหญ่ ที่ผู้เขียนไม่ได้อยากชี้นำให้ eSports เป็นวาระแห่งชาติแต่อย่างใด 

แต่มองว่า ถ้านี่เป็นอีกการยกระดับให้ ‘การเสพติด’ ในเกมของเด็กๆ ที่ก้าวไปสู่เส้นทางของความเลวร้าย ได้เปลี่ยนมายืนในสังคมใหม่ที่ถูกจัดการอย่างมีมาตรฐาน สร้างงาน สร้างอาชีพ สร้างประสบการณ์ และอาจจะรวมถึงเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดเศรษฐกิจใหม่ๆ นั้น จะมีเหตุผลอะไรที่ผู้ใหญ่ในบ้านเมืองจะไม่สนับสนุน

เพราะไม่เช่นนั้น เราก็ควรจะยกเลิกกีฬาทุกประเภทกันให้หมดในประเทศเสีย…ก็น่าจะดีเสียกว่ากระมัง

10 อันดับเงินรางวัล eSport 2018

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 10: Call of Duty: WWII (World War II) มูลค่าเงินรางวัล 4.17 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 136 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 9: StarCraft II มูลค่าเงินรางวัล 4.53 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 147 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 8: Hearthstone มูลค่าเงินรางวัล 4.95 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 161 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 7: Heroes of the Storm มูลค่าเงินรางวัล 6.52 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 212 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 6: Overwatch มูลค่าเงินรางวัล 6.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 218 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 5: Player Unknown's Battlegrounds มูลค่าเงินรางวัล Prize Pool: 6.73 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 219 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 4: League of Legends มูลค่าเงินรางวัล 14.12 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 460 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 3: Fortnite มูลค่าเงินรางวัล 19.96 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 646 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 2: Counter-Strike: Global Offensive มูลค่าเงินรางวัล 22.47 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 728 ล้านบาท)

eSports เปลี่ยนเกม เป็นกีฬา,สกู๊ป,Rabbit Today

อันดับ 1: Dota 2 มูลค่าเงินรางวัล 41.26 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 1,337 ล้านบาท)

อ้างอิงข้อมูล : esportsobserver.com/ สมาคมกีฬาอีสปอร์ตแห่งประเทศไทย/ AIS/ DTAC